شبکه (Network) چیست؟ آشنایی کامل با مفاهیم پایه شبکه پرینت

شبکه چیست؟

امروزه تقریباً تمام خدمات دیجیتال، از ارسال یک پیام در شبکه‌های اجتماعی گرفته تا خرید اینترنتی، تماشای ویدئو، بازی آنلاین و استفاده از سرویس‌های ابری، بر پایه شبکه (Network) انجام می‌شوند.

اما شبکه دقیقاً چیست؟

به زبان ساده، شبکه مجموعه‌ای از دو یا چند دستگاه است که برای تبادل اطلاعات و استفاده از منابع مشترک به یکدیگر متصل شده‌اند.

این دستگاه‌ها می‌توانند شامل رایانه، لپ‌تاپ، تلفن همراه، سرور، چاپگر، دوربین مداربسته یا هر وسیله‌ای باشند که قابلیت ارسال و دریافت اطلاعات را دارد.

چرا به شبکه نیاز داریم؟

اگر هر دستگاه به‌صورت مستقل کار کند، انتقال اطلاعات بین آن‌ها دشوار یا حتی غیرممکن خواهد بود.

شبکه این امکان را فراهم می‌کند که دستگاه‌ها بتوانند:

• اطلاعات را با یکدیگر تبادل کنند.
• از اینترنت استفاده کنند.
• فایل‌ها را به اشتراک بگذارند.
• از چاپگرهای مشترک استفاده کنند.
• به سرورها متصل شوند.
• با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

به همین دلیل، تقریباً تمام سازمان‌ها، شرکت‌ها و مراکز داده از شبکه استفاده می‌کنند.

شبکه چگونه کار می‌کند؟

فرض کنید قصد دارید صفحه‌ای از یک وب‌سایت را باز کنید.

این فرآیند به‌صورت خلاصه به شکل زیر انجام می‌شود:

1. مرورگر شما درخواست مشاهده صفحه را ارسال می‌کند.
2. درخواست از طریق شبکه به مودم یا روتر منتقل می‌شود.
3. سپس به اینترنت ارسال می‌شود.
4. درخواست به سرور وب‌سایت می‌رسد.
5. سرور اطلاعات موردنیاز را آماده می‌کند.
6. پاسخ از همان مسیر به دستگاه شما بازمی‌گردد.
7. مرورگر صفحه را نمایش می‌دهد.

تمام این مراحل معمولاً در کمتر از یک ثانیه انجام می‌شود.

اجزای اصلی یک شبکه

هر شبکه از چند بخش اصلی تشکیل شده است.

دستگاه‌های پایانی (End Devices)

این دستگاه‌ها اطلاعات را ارسال یا دریافت می‌کنند.

نمونه‌ها:

• کامپیوتر
• لپ‌تاپ
• گوشی هوشمند
• سرور
• چاپگر
• دوربین تحت شبکه

تجهیزات شبکه

این تجهیزات ارتباط بین دستگاه‌ها را برقرار می‌کنند.

مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• سوئیچ (Switch)
• روتر (Router)
• مودم (Modem)
• فایروال (Firewall)
• اکسس پوینت (Access Point)

رسانه انتقال (Transmission Media)

اطلاعات باید از یک مسیر عبور کنند.

این مسیر می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

• کابل شبکه (Ethernet)
• فیبر نوری
• ارتباط بی‌سیم (Wi-Fi)
• لینک‌های رادیویی

پروتکل‌ها (Protocols)

برای اینکه همه دستگاه‌ها بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، باید از قوانین مشترکی پیروی کنند.

به این قوانین پروتکل گفته می‌شود.

نمونه‌هایی از پروتکل‌ها:

• TCP
• IP
• HTTP
• HTTPS
• FTP
• DNS
• DHCP

در مقالات آینده هر یک از این پروتکل‌ها را به‌صورت کامل بررسی خواهیم کرد.

شبکه فقط اینترنت نیست

یکی از رایج‌ترین تصورات اشتباه این است که شبکه همان اینترنت است.

در حالی که اینترنت تنها یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های جهان محسوب می‌شود.

ممکن است یک شرکت دارای شبکه داخلی باشد، اما هیچ ارتباطی با اینترنت نداشته باشد.

به چنین شبکه‌ای، شبکه محلی (Local Network) گفته می‌شود.

کاربردهای شبکه

امروزه تقریباً تمام کسب‌وکارها به شبکه وابسته هستند.

برخی از مهم‌ترین کاربردها عبارت‌اند از:

• اشتراک‌گذاری فایل‌ها
• اتصال به اینترنت
• ارتباط بین سرورها
• اجرای نرم‌افزارهای سازمانی
• تماس‌های صوتی و تصویری
• دورکاری
• مجازی‌سازی
• خدمات ابری
• سیستم‌های نظارتی

مزایای استفاده از شبکه

استفاده از شبکه مزایای فراوانی دارد، از جمله:

• اشتراک‌گذاری منابع
• کاهش هزینه‌ها
• مدیریت متمرکز
• افزایش سرعت تبادل اطلاعات
• دسترسی آسان به اطلاعات
• افزایش بهره‌وری
• امکان مدیریت از راه دور

آیا همه شبکه‌ها یکسان هستند؟

خیر.

شبکه‌ها از نظر:

• اندازه
• نوع اتصال
• سرعت
• کاربرد
• تجهیزات

با یکدیگر تفاوت دارند.

در مقاله بعدی با انواع شبکه مانند LAN، WAN، MAN و PAN آشنا خواهیم شد.

شبکه چه ارتباطی با سرورها دارد؟

تقریباً هیچ سروری بدون شبکه کاربردی نخواهد داشت.

سرورها از طریق شبکه با کاربران، تجهیزات و سایر سرورها ارتباط برقرار می‌کنند.

برای مثال، زمانی که وارد یک وب‌سایت می‌شوید، درخواست شما از طریق شبکه به سرور ارسال می‌شود و پاسخ نیز از همان مسیر به مرورگر شما بازمی‌گردد.

به همین دلیل، یادگیری مفاهیم شبکه برای مدیران سرور، کارشناسان هاستینگ و متخصصان فناوری اطلاعات یک مهارت ضروری است.

جمع‌بندی

شبکه یکی از پایه‌ای‌ترین مفاهیم دنیای فناوری اطلاعات است. تمام ارتباطات دیجیتال، از ارسال یک پیام ساده تا اجرای سرویس‌های ابری و مراکز داده، بر بستر شبکه انجام می‌شود.

شناخت اجزای شبکه، نحوه عملکرد و مفاهیم پایه، اولین قدم برای یادگیری مباحث پیشرفته‌تری مانند IP، DNS، Routing، VLAN و امنیت شبکه است.

سوالات متداول

شبکه چیست؟

شبکه مجموعه‌ای از دستگاه‌های متصل به یکدیگر است که امکان تبادل اطلاعات و استفاده از منابع مشترک را فراهم می‌کند.

آیا اینترنت همان شبکه است؟

خیر. اینترنت یک شبکه بسیار بزرگ و جهانی است، اما شبکه می‌تواند تنها بین چند دستگاه در یک خانه یا شرکت نیز ایجاد شود.

مهم‌ترین تجهیزات شبکه کدام‌اند؟

سوئیچ، روتر، مودم، فایروال و اکسس پوینت از مهم‌ترین تجهیزات شبکه هستند.